TĂNG HUYẾT ÁP: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ CÁCH KIỂM SOÁT HIỆU QUẢ
ThS.BS Dương Thị Mỹ Hảo
Tăng huyết áp là gì?
Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch khi tim co bóp và nghỉ giữa các nhịp đập. Huyết áp được thể hiện qua 2 chỉ số:
- Huyết áp tâm thu (huyết áp tối đa)
- Huyết áp tâm trương (huyết áp tối thiểu)
Huyết áp bình thường: dưới 140/90 mmHg.
Tăng huyết áp: khi huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg.
Tăng huyết áp được ví như “kẻ giết người thầm lặng” vì bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nguy hiểm.
Dấu hiệu nhận biết tăng huyết áp
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể không có biểu hiện đặc trưng. Khi huyết áp tăng cao kéo dài, một số triệu chứng có thể xuất hiện như:
- Đau đầu
- Chóng mặt
- Đau tức ngực
- Khó thở
- Tim đập nhanh
- Mệt mỏi kéo dài
Nếu không được kiểm soát tốt, tăng huyết áp có thể gây tổn thương cơ quan đích và dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như:
- Đột quỵ
- Nhồi máu cơ tim
- Suy tim
- Suy thận mạn
- Tổn thương mạch máu và mắt
Ai có nguy cơ mắc tăng huyết áp?
Một số đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh tăng huyết áp gồm:
- Người trên 65 tuổi
- Nam giới và phụ nữ sau mãn kinh
- Người thừa cân, béo phì
- Người ít vận động
- Người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia
- Người thường xuyên căng thẳng, stress
- Người ăn nhiều muối
- Người có tiền sử gia đình bị tăng huyết áp
- Người mắc đái tháo đường hoặc bệnh thận mạn
Chẩn đoán tăng huyết áp như thế nào?
- Đo huyết áp tại phòng khám ≥ 140/90 mmHg.
- Holter huyết áp: Trung bình ban ngày ≥ 135/85 mmHg, ban đêm ≥ 120/70 mmHg.
- Tự đo huyết áp tại nhà: ≥ 135/85 mmHg.
Điều trị tăng huyết áp
Mục tiêu điều trị tăng huyết áp là kiểm soát huyết áp ổn định, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Hiện nay, điều trị tăng huyết áp hướng đến cá thể hóa cho từng bệnh nhân, kết hợp giữa thay đổi lối sống và sử dụng thuốc theo chỉ định bác sĩ.
Chiến lược 5Đ trong quản lý tăng huyết áp
Theo khuyến cáo của Hội Tăng huyết áp Việt Nam (VNHA/VSH), quản lý tăng huyết áp hiệu quả cần thực hiện theo chiến lược 5Đ:
- Đ1: Đo huyết áp đúng và thường xuyên
- Đ2: Đánh giá toàn diện tình trạng người bệnh
- Đ3: Điều trị cá thể hóa phù hợp từng bệnh nhân
- Đ4: Đáp ứng điều trị thông qua theo dõi định kỳ
- Đ5: Đầy đủ tuân thủ điều trị lâu dài
Thay đổi lối sống giúp kiểm soát huyết áp
Người bệnh cần:
- Giảm muối trong khẩu phần ăn
- Tăng cường rau xanh và trái cây
- Duy trì cân nặng hợp lý
- Tập thể dục đều đặn
- Hạn chế rượu bia
- Ngưng hút thuốc lá
- Ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng
Điều trị bằng thuốc
Bác sĩ sẽ chỉ định thuốc phù hợp tùy theo:
- Độ tuổi
- Mức huyết áp
- Bệnh lý đi kèm
- Nguy cơ tim mạch
Mục tiêu huyết áp điều trị có thể khác nhau ở từng bệnh nhân và cần được theo dõi định kỳ để điều chỉnh phù hợp.
Tăng huyết áp là bệnh lý mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Người dân nên kiểm tra huyết áp định kỳ, đặc biệt ở nhóm có yếu tố nguy cơ, nhằm phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm về tim mạch và não bộ.
